Nhà tắm là nơi người già ngã nhiều nhất trong nhà. Một nhà tắm an toàn cho ông bà cần: sàn chống trơn (gạch nhám, thảm chống trơn có đế cao su), tay vịn chắc chắn cạnh bồn cầu và chỗ tắm, ghế tắm để ngồi tắm, bồn cầu đủ cao (hoặc bệ nâng), đèn đủ sáng, cửa mở ra ngoài hoặc cửa trượt, và không khoá trong. Những sửa chữa này phần lớn không tốn kém mà giảm nguy cơ ngã rõ rệt.
Vì sao nhà tắm nguy hiểm
- Sàn ướt, có xà phòng, dầu gội rất trơn.
- Phải đứng lên ngồi xuống bồn cầu, cúi gội đầu, xoay người, nhấc chân qua gờ.
- Nước nóng làm giãn mạch, có thể gây tụt huyết áp, chóng mặt.
- Không gian chật, nhiều cạnh cứng (bồn rửa, bồn cầu, vòi nước).
- Thường vào lúc ngái ngủ (đi tiểu đêm) hoặc khi vội.
- Ông bà ở một mình trong nhà tắm, đóng cửa — ngã thì khó gọi người.
Bảng kiểm nhà tắm
| Hạng mục | Nên có | Gợi ý |
|---|---|---|
| Sàn | Chống trơn, khô nhanh | Gạch nhám; thảm chống trơn có đế cao su hút dính; dung dịch phủ chống trơn cho gạch cũ; lau khô sau khi tắm |
| Tay vịn | Cạnh bồn cầu, khu vực tắm, lối vào | Bắt vít chắc vào tường đặc, chịu được trọng lượng người; không dùng loại hít chân không cho việc chịu lực |
| Ghế tắm | Ngồi tắm thay vì đứng | Ghế có chân cao su chống trượt, có tựa lưng nếu được; ghế có lỗ ở giữa nếu cần |
| Bồn cầu | Đủ cao để dễ đứng dậy | Bệ nâng bồn cầu, khung tay vịn quanh bồn cầu; thay xí xổm bằng bồn cầu ngồi |
| Vòi sen | Vòi cầm tay, dây dài | Ngồi tắm cầm vòi được; giá đỡ ở độ cao vừa tầm khi ngồi |
| Nước nóng | Nhiệt độ ổn định | Đặt nhiệt độ bình nóng lạnh vừa phải để tránh bỏng; thử nước trước khi tắm |
| Đèn | Đủ sáng, công tắc dễ với | Công tắc ngay cửa, đèn ngủ nhỏ để sẵn ban đêm |
| Đồ dùng | Trong tầm tay khi ngồi | Kệ xà phòng, dầu gội ở độ cao ngồi với được, không phải cúi hoặc vươn |
| Cửa | Mở ra ngoài hoặc cửa trượt | Nếu ông bà ngã chắn cửa, người ngoài vẫn vào được; không khoá trong hoặc dùng khoá mở được từ ngoài |
| Gờ cửa | Thấp hoặc không có | Bỏ gờ cao, hoặc dán băng màu nổi bật để ông bà nhìn thấy |
| Chuông gọi | Gọi được người khi cần | Chuông không dây chống nước, hoặc điện thoại để ngoài cửa nhà tắm trong tầm với |
Tay vịn: lắp sao cho đúng
- Vị trí: cạnh bồn cầu (một hoặc hai bên), trong khu vực tắm, gần lối vào. Hỏi chính ông bà xem họ hay vịn vào đâu — thường là bồn rửa, vòi nước, khăn treo — những chỗ không chịu được lực; tay vịn nên đặt đúng những chỗ ấy.
- Độ cao: vừa tầm tay khi đứng lên ngồi xuống. Tay vịn ngang thường đặt khoảng ngang hông; tay vịn đứng giúp kéo người lên.
- Chất liệu: inox hoặc nhựa bọc có gân chống trượt; đường kính vừa nắm tay.
- Lắp chắc: bắt vít vào tường gạch, bê tông; nhờ thợ có kinh nghiệm. Thanh treo khăn không phải tay vịn — không được dùng để vịn.
Thói quen tắm an toàn
- Ngồi tắm trên ghế tắm, nhất là người hay chóng mặt, yếu chân.
- Chuẩn bị sẵn khăn, quần áo, dép trong tầm tay trước khi tắm.
- Thử nước bằng khuỷu tay hoặc nhiệt kế — người già, nhất là người tiểu đường, kém cảm giác nóng, dễ bỏng.
- Không tắm quá nóng, quá lâu — dễ tụt huyết áp, chóng mặt.
- Tránh tắm ngay sau bữa ăn no, sau khi uống rượu, hoặc khi vừa ngủ dậy còn choáng.
- Ngày lạnh: tắm buổi trưa hoặc đầu chiều, phòng tắm kín gió, làm ấm trước.
- Lau khô sàn và chân trước khi bước ra.
- Báo người nhà khi vào tắm; người nhà để ý nếu ông bà tắm lâu bất thường.
Ban đêm đi vệ sinh
Phần lớn các cú ngã ở nhà vệ sinh xảy ra ban đêm. Gợi ý:
- Đèn ngủ cảm ứng dọc lối từ giường tới nhà vệ sinh, và trong nhà vệ sinh.
- Ngồi dậy từ từ, ngồi mép giường một lúc trước khi đứng.
- Người đi lại khó, tiểu đêm nhiều: ghế bô hoặc bô cạnh giường.
- Không đi chân trần trên sàn gạch, không đi tất trơn.
Khi nhà tắm nhỏ, không sửa được nhiều
Nhiều nhà ống, nhà thuê, chung cư nhỏ không đục tường được. Vẫn có những thứ làm được ngay:
- Thảm chống trơn và dán miếng chống trơn lên sàn.
- Khung tay vịn đặt quanh bồn cầu, không cần khoan tường.
- Bệ nâng bồn cầu đặt lên bồn sẵn có.
- Ghế tắm gấp gọn.
- Đèn ngủ cắm ổ điện hoặc dùng pin.
- Bỏ bớt đồ đạc trên sàn: chậu, xô, thau.
Giữ riêng tư và phẩm giá
Ông bà có thể ngại khi con cháu "cải tạo" nhà tắm như bệnh viện, hoặc ngại khi phải nhờ người giúp tắm. Hãy giải thích rằng tay vịn, ghế tắm là để ông bà tự tắm được lâu hơn, không phải vì ông bà yếu. Chọn đồ có màu sắc, kiểu dáng gần với đồ dùng bình thường. Khi phải giúp tắm, để ông bà tự làm những phần còn làm được, che chắn kín đáo.
Góc nhìn hôm nay: sửa nhà tắm trước khi có người ngã
Nhiều gia đình chỉ lắp tay vịn sau khi ông bà đã ngã gãy xương. Sửa trước — khi ông bà mới bắt đầu đi chậm, đứng dậy phải chống tay — là cách rẻ nhất để giữ ông bà tự lập. Nếu sửa nhà, nên hỏi chuyên viên phục hồi chức năng (hoạt động trị liệu) về vị trí tay vịn hợp với cách ông bà đi lại.
Câu hỏi thường gặp
Nhà tắm cho người già cần có những gì?
Sàn chống trơn, tay vịn chắc chắn cạnh bồn cầu và khu vực tắm, ghế tắm, bồn cầu đủ cao hoặc bệ nâng, vòi sen cầm tay, đèn đủ sáng, cửa mở ra ngoài, gờ cửa thấp và cách gọi người khi cần.
Lắp tay vịn nhà tắm ở đâu là đúng?
Cạnh bồn cầu, trong khu vực tắm và gần lối vào, đặc biệt ở những chỗ ông bà hay vịn tạm như bồn rửa, vòi nước. Tay vịn phải bắt vít chắc vào tường đặc, không dùng thanh treo khăn làm tay vịn.
Người già có nên ngồi tắm không?
Nên, đặc biệt với người hay chóng mặt, yếu chân hoặc kém thăng bằng. Ghế tắm có chân cao su chống trượt, kết hợp vòi sen cầm tay giúp tắm an toàn và đỡ mệt.
Nhà thuê không khoan tường được thì làm sao cho an toàn?
Dùng thảm và miếng dán chống trơn, khung tay vịn đặt quanh bồn cầu không cần khoan, bệ nâng bồn cầu, ghế tắm gấp gọn, đèn ngủ cắm điện hoặc dùng pin và dọn bớt đồ trên sàn.
Có nên để ông bà khoá cửa khi tắm?
Không nên khoá trong, hoặc dùng loại khoá mở được từ bên ngoài. Cửa nên mở ra ngoài hoặc là cửa trượt để nếu ông bà ngã chắn cửa, người nhà vẫn vào giúp được.
