Chọn dép, giày cho người già để đi vững, ít trượt ngã

Dép giày tốt cho người già là loại ôm chân, có quai hậu hoặc gót kín, đế mỏng vừa phải và có rãnh chống trơn, gót thấp và rộng, mũi đủ rộng không chèn ngón. Dép lê lỏng, dép tổ ong mòn đế, guốc, dép đế quá dày mềm như đệm, đi tất trên sàn gạch hay đi chân trần là những thói quen làm tăng nguy cơ ngã. Người tiểu đường cần chú ý thêm việc giày không cọ xát, không gây phồng rộp.

Vì sao dép giày ảnh hưởng tới nguy cơ ngã

Bàn chân là "cảm biến" giúp não biết cơ thể đang đứng trên mặt gì, nghiêng thế nào. Ở người già, cảm giác bàn chân đã kém (nhất là người tiểu đường), thăng bằng giảm. Một đôi dép lỏng làm bàn chân phải "quắp" để giữ dép, bước đi ngắn và lê; một đôi đế trơn mất bám trên sàn ướt; một đôi đế quá dày mềm làm chân cảm nhận mặt đất kém đi. Các hướng dẫn phòng ngã quốc tế đều đưa giày dép vào danh sách cần đánh giá.

Đặc điểm của một đôi dép giày an toàn

Quai dán (khoá dán) thay cho dây buộc rất tiện cho người già khó cúi, tay kém khéo, nhưng vẫn giữ được độ ôm chân.

Dép đi trong nhà

Người Việt có thói quen bỏ giày ở cửa, đi chân trần hoặc dép lê trong nhà. Với ông bà:

• Chọn dép có quai hậu hoặc dép bít gót, đế cao su chống trơn.
• Dép riêng cho nhà tắm: đế cao su có rãnh, thoát nước nhanh.
• Không đi tất trơn trên sàn gạch, sàn gỗ; nếu cần đi tất cho ấm, chọn tất có hạt chống trơn ở lòng bàn chân.
• Không đi chân trần trên sàn ướt, sân rêu.
• Thay dép khi đế mòn — dép mòn rãnh trơn như đi trên băng khi gặp nước.
• Để dép đúng chỗ cạnh giường để ông bà xỏ chân ngay khi dậy đêm.

Giày dép đi ra ngoài

• Giày thể thao đế mỏng vừa, có quai dán, đế cao su bám tốt thường là lựa chọn tốt cho đi bộ, tập thể dục.
• Sandal có quai hậu chắc, đế chống trơn hợp với khí hậu nóng.
• Đi chùa, đi lễ: chọn dép dễ tháo xỏ nhưng vẫn có quai hậu; mang theo túi đựng; khi tháo xỏ dép, ngồi xuống bậc hoặc ghế, không đứng một chân.
• Trời mưa: đế có rãnh sâu, tránh giày đế trơn.

Chọn cỡ và thử giày cho ông bà

1. Thử vào buổi chiều, khi bàn chân hơi phù hơn buổi sáng.
2. Đo lại cỡ chân — bàn chân người già có thể dài và bè ra theo năm tháng.
3. Thử cả hai chân, chọn theo chân to hơn.
4. Đi thử vài bước, đứng lên ngồi xuống. Có khoảng trống khoảng một ngón tay ở đầu mũi giày.
5. Gót không tuột khi đi.
6. Đi với loại tất ông bà hay đi.
7. Giày mới nên đi tập trong nhà vài lần trước khi đi xa.

Người tiểu đường: bàn chân cần chăm sóc đặc biệt

Người đái tháo đường có thể mất cảm giác bàn chân, không biết giày đang cọ gây phồng rộp. Một vết phồng nhỏ có thể thành loét nhiễm trùng. Hướng dẫn chăm sóc bàn chân tiểu đường khuyên:

• Giày rộng mũi, sâu, mềm bên trong, không có đường may cọ xát.
• Kiểm tra bên trong giày trước khi đi (sỏi, vật lạ).
• Đi tất mềm, không có đường may dày, không có chun quá chặt ở cổ.
• Kiểm tra bàn chân mỗi ngày sau khi tháo giày: vết đỏ, phồng, trầy.
• Không đi chân trần, kể cả trong nhà.
• Người có biến dạng bàn chân, loét cũ có thể cần giày chỉnh hình theo chỉ định.

Chăm bàn chân để đi vững

Móng chân dài, móng quặp, chai chân, đau gót, ngón chân biến dạng đều làm ông bà đi lại khó và dễ ngã. Người già thường khó cúi cắt móng chân, mắt kém. Con cháu có thể giúp cắt móng (cắt thẳng, không cắt sâu khoé), ngâm chân nước ấm vừa, thoa kem dưỡng ẩm (không thoa kẽ ngón). Đau bàn chân, móng mọc ngược, biến dạng nên khám chuyên khoa.

Góc nhìn hôm nay: một đôi dép là đồ bảo hộ

Nhiều ông bà giữ đôi dép cũ nhiều năm vì "còn đi được", hoặc đi dép con cháu bỏ lại. Một đôi dép mới vừa chân, có quai hậu, đế chống trơn là món quà nhỏ mà thiết thực — có thể mua cho ông bà mỗi năm một lần, thay đôi cũ đã mòn đế. Khi tặng, nói với ông bà đó là "dép để đi chùa cho chắc chân" thay vì "dép chống ngã" để ông bà vui lòng đi.