Dắt ông bà đi bộ, ra đường an toàn cần chú ý bốn thứ: thời điểm (tránh nắng gắt trưa hè, tránh sáng sớm rét đậm, tránh lúc đường đông), lộ trình (vỉa hè bằng phẳng, có chỗ ngồi nghỉ, ít phải băng qua đường lớn), cách dìu (đi bên cạnh, để ông bà khoác tay mình chứ không kéo tay ông bà), và đồ mang theo (nước, mũ nón, thuốc, điện thoại, thẻ thông tin). Đi bộ đều đặn là một trong những việc tốt nhất cho sức khoẻ người già — mục tiêu là đi an toàn, không phải đi ít.
Chọn thời điểm
| Thời tiết | Nguy cơ | Gợi ý |
|---|---|---|
| Nắng nóng mùa hè | Say nắng, mất nước, tụt huyết áp | Đi sáng sớm hoặc chiều muộn; đội nón rộng vành, mặc đồ sáng màu, mang nước; tránh khoảng giữa trưa |
| Rét đậm, rét hại (miền Bắc) | Nhiễm lạnh, tăng huyết áp, đột quỵ | Đi muộn hơn khi trời ấm lên; giữ ấm đầu, cổ, tay chân; tập trong nhà những ngày quá lạnh |
| Mưa, đường ướt | Trơn trượt, khó nhìn | Hoãn đi bộ hoặc đi trong nhà, hành lang có mái che |
| Nồm ẩm | Sàn, bậc thềm trơn | Cẩn thận ở bậc cửa, sân gạch |
| Chiều tối | Thiếu sáng, xe cộ đông | Đi trước khi trời tối; mặc áo sáng màu |
Không khí ô nhiễm nặng (có thể xem chỉ số chất lượng không khí trên các ứng dụng thời tiết): người có bệnh tim phổi nên hạn chế đi bộ ngoài trời những hôm này.
Chọn lộ trình
- Bề mặt bằng phẳng: công viên, đường quanh hồ, sân nhà văn hoá, đường làng bê tông. Tránh vỉa hè vỡ, gồ ghề, có nắp cống hở.
- Có chỗ ngồi nghỉ dọc đường: ghế đá, bậc thềm.
- Ít băng qua đường lớn; nếu phải qua, chọn chỗ có vạch, có đèn.
- Gần nhà vệ sinh công cộng nếu ông bà hay tiểu gấp.
- Quen thuộc: lộ trình lặp lại giúp ông bà tự tin, đặc biệt với người hay quên.
- Bắt đầu ngắn, tăng dần: vài trăm mét, rồi dài hơn.
Cách dìu đúng
Nhiều người dìu ông bà bằng cách nắm cổ tay hoặc kéo tay đi trước. Cách này làm ông bà mất thăng bằng và mất chủ động. Cách đúng mà nhân viên y tế hay hướng dẫn:
- Đi bên cạnh, thường là bên yếu của ông bà (nếu ông bà dùng gậy ở một tay, mình đi bên còn lại hoặc theo hướng dẫn của kỹ thuật viên).
- Để ông bà khoác tay mình (tay ông bà vịn vào cẳng tay hoặc khuỷu tay mình), thay vì mình nắm tay ông bà.
- Đi theo nhịp của ông bà, không giục.
- Báo trước chỗ có bậc, ổ gà, chỗ trơn: "Có bậc xuống ạ".
- Khi qua bậc: để ông bà vịn tay vịn hoặc vịn mình chắc, bước từng bậc.
- Không vừa đi vừa xem điện thoại.
Qua đường an toàn
Người già đi chậm, phản ứng chậm, mắt kém nhìn xa và đánh giá tốc độ xe kém hơn. Nghe kém cũng khiến không nghe tiếng còi. Khi qua đường:
- Qua ở vạch kẻ đường, chờ đèn xanh cho người đi bộ nếu có.
- Bắt đầu đi ngay khi đèn vừa xanh để đủ thời gian.
- Người dìu đi phía xe tới.
- Giơ tay ra hiệu cho xe.
- Không qua đường chéo, không len giữa các xe đang dừng.
- Đi trên vỉa hè, phía trong.
Đồ mang theo
- Nước uống.
- Mũ nón, áo khoác theo thời tiết.
- Gậy hoặc khung tập đi nếu ông bà đang dùng.
- Thuốc cần dùng khi đi lâu (ví dụ thuốc ngậm khi đau ngực theo chỉ định, kẹo đường cho người tiểu đường).
- Điện thoại có số con cháu.
- Thẻ thông tin: tên, địa chỉ, số điện thoại người thân, bệnh đang có — nhất là với người hay quên.
- Giày dép ôm chân, chống trơn.
Dấu hiệu nên dừng lại nghỉ hoặc về
- Khó thở, thở dốc không nói được thành câu.
- Đau ngực, tức ngực, hồi hộp.
- Chóng mặt, choáng.
- Đau chân tăng lên.
- Vã mồ hôi lạnh, run tay (người tiểu đường: có thể hạ đường huyết).
- Lú lẫn, nói lạ.
Đau ngực, khó thở nhiều, méo miệng, yếu tay chân — gọi 115.
Ra đường bằng xe
- Xe máy: người già ngồi sau cần mũ bảo hiểm vừa đầu, ngồi vững, bám chắc; tránh ngồi nghiêng một bên; xe chạy chậm, tránh phanh gấp. Người kém thăng bằng, lú lẫn nên cân nhắc phương tiện khác.
- Ô tô: dìu ông bà ngồi xuống mép ghế trước rồi mới xoay chân vào; thắt dây an toàn.
- Xe buýt: lên xuống khi xe dừng hẳn, vịn tay vịn; nhiều tuyến có ghế ưu tiên người cao tuổi.
Góc nhìn hôm nay: một buổi đi bộ là một buổi trò chuyện
Đi bộ cùng ông bà không chỉ là vận động. Đó là lúc ông bà kể chuyện, chỉ cho con cháu ngôi nhà cũ, cái cây ông trồng, người bạn bà quen. Ba buổi đi bộ mỗi tuần vừa giữ chân ông bà khoẻ, vừa giữ cho con cháu một khoảng thời gian bên ông bà mà không có điện thoại chen vào.
Câu hỏi thường gặp
Người già nên đi bộ vào lúc nào?
Mùa nóng nên đi sáng sớm hoặc chiều muộn, tránh giữa trưa; mùa rét đậm nên đi muộn hơn khi trời ấm lên hoặc tập trong nhà. Tránh lúc trời tối, đường ướt và những hôm ô nhiễm không khí nặng.
Dìu người già đi thế nào cho đúng?
Đi bên cạnh, để ông bà khoác tay vịn vào cẳng tay hoặc khuỷu tay mình thay vì mình kéo tay ông bà, đi theo nhịp ông bà, báo trước chỗ có bậc, ổ gà và không giục.
Đưa ông bà qua đường an toàn thế nào?
Qua ở vạch kẻ đường, chờ đèn cho người đi bộ, bắt đầu đi ngay khi đèn vừa xanh, người dìu đi phía xe tới, giơ tay ra hiệu và không qua đường chéo hay len giữa xe.
Khi đi bộ, dấu hiệu nào ở người già cần dừng lại ngay?
Khó thở không nói được thành câu, đau tức ngực, hồi hộp, chóng mặt, vã mồ hôi lạnh, run tay hoặc lú lẫn. Nếu đau ngực, khó thở nhiều, méo miệng hay yếu tay chân thì gọi 115.
Người già ra ngoài nên mang theo gì?
Nước uống, mũ nón, gậy nếu đang dùng, thuốc cần thiết, điện thoại có số người thân, thẻ ghi tên, địa chỉ, số liên lạc và bệnh đang có, cùng giày dép ôm chân chống trơn.
