Thẻ bảo hiểm y tế (BHYT) giúp ông bà được quỹ bảo hiểm chi trả một phần hoặc toàn bộ chi phí khám chữa bệnh trong phạm vi quy định. Để dùng hiệu quả, gia đình cần biết: thẻ còn hạn không, ông bà thuộc đối tượng nào (quyết định mức hưởng), nơi đăng ký khám chữa bệnh ban đầu ở đâu, và thủ tục khi cần lên cơ sở tuyến trên. Chính sách BHYT được sửa đổi khá thường xuyên (gần nhất là Luật BHYT sửa đổi có hiệu lực từ 2025), nên mọi chi tiết về mức hưởng, thủ tục cần hỏi trực tiếp cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc quầy BHYT ở bệnh viện.
Bài này giúp được gì và không giúp được gì
Bài này giải thích những điều cơ bản để gia đình biết phải hỏi gì, hỏi ai. Bài không thay cho văn bản pháp luật hay tư vấn của cơ quan bảo hiểm xã hội. Quy định về đối tượng, mức hưởng, chuyển tuyến có thể thay đổi theo từng thời kỳ và có thể khác nhau giữa các trường hợp cụ thể.
Ông bà có thể có thẻ BHYT từ đâu
Người cao tuổi có thẻ BHYT qua nhiều con đường khác nhau, mỗi con đường gắn với một nhóm đối tượng:
- Người hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng: thẻ thường do cơ quan bảo hiểm xã hội cấp.
- Người cao tuổi hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng và một số nhóm người cao tuổi theo quy định: được ngân sách nhà nước đóng.
- Người có công với cách mạng, cựu chiến binh và thân nhân theo quy định.
- Người thuộc hộ nghèo, cận nghèo, người dân tộc thiểu số ở vùng khó khăn theo quy định.
- Tham gia theo hộ gia đình: những người không thuộc các nhóm trên có thể mua BHYT theo hộ gia đình ở nơi cư trú.
Nhóm đối tượng in (hoặc lưu) trên thẻ dưới dạng mã. Mã này liên quan tới mức hưởng — nhiều nhóm người cao tuổi, người có công được hưởng mức cao hơn người tham gia theo hộ gia đình. Hỏi cơ quan BHXH để biết thẻ của ông bà thuộc nhóm nào và hưởng mức nào.
Nếu ông bà chưa có thẻ, hoặc không chắc mình thuộc diện được nhà nước đóng, hãy hỏi UBND xã, phường hoặc cơ quan bảo hiểm xã hội nơi cư trú. Chính sách trợ cấp cho người cao tuổi cũng đã có những thay đổi theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024, nên đừng dựa vào thông tin cũ.
Kiểm tra thẻ của ông bà
| Cần kiểm tra | Vì sao |
|---|---|
| Hạn sử dụng | Thẻ hết hạn thì không được thanh toán; thẻ theo hộ gia đình cần gia hạn đúng thời điểm để không bị gián đoạn |
| Họ tên, ngày sinh | Sai thông tin có thể gặp rắc rối khi khám |
| Nơi đăng ký khám chữa bệnh ban đầu | Liên quan tới việc khám đúng nơi, đúng thủ tục để được hưởng đầy đủ |
| Mã đối tượng, mức hưởng | Quyết định tỉ lệ được quỹ chi trả |
| Thời điểm đủ 5 năm liên tục | Một số quy định có quyền lợi bổ sung cho người tham gia BHYT 5 năm liên tục — hỏi BHXH |
Có thể tra cứu thông tin thẻ bằng ứng dụng VssID chính thức của Bảo hiểm xã hội Việt Nam (tải từ kho ứng dụng chính thức), qua căn cước có gắn chip tại cơ sở khám chữa bệnh đã kết nối, hoặc hỏi trực tiếp cơ quan BHXH. Cẩn thận với ứng dụng, đường link giả mạo bảo hiểm xã hội — đây là chiêu lừa đảo hay nhắm vào người cao tuổi.
Nơi đăng ký ban đầu và chuyển cơ sở
Mỗi thẻ BHYT gắn với một cơ sở khám chữa bệnh ban đầu (thường là trạm y tế xã phường, phòng khám đa khoa khu vực, trung tâm y tế hoặc bệnh viện). Khi cần khám, điều trị ở cơ sở khác hoặc cơ sở có chuyên môn cao hơn, quy định về thủ tục chuyển (giấy chuyển, trường hợp được tự đến) và mức hưởng có thể khác nhau.
Luật BHYT sửa đổi năm 2024 (hiệu lực từ 2025) đã thay đổi cách tổ chức theo cấp chuyên môn kỹ thuật và điều chỉnh một số quy định về chuyển cơ sở. Vì thế, trước khi đưa ông bà lên bệnh viện lớn, gia đình nên hỏi:
- Ông bà có cần giấy chuyển từ nơi đăng ký ban đầu không?
- Bệnh của ông bà (nhất là bệnh mạn tính) có thuộc trường hợp được dùng giấy chuyển có giá trị dài hạn không?
- Nếu tự đến không có giấy chuyển thì được hưởng mức nào?
- Thuốc, xét nghiệm, vật tư nào nằm ngoài danh mục BHYT, phải tự chi trả?
Hỏi ở quầy tiếp đón BHYT của bệnh viện hoặc tổng đài của Bảo hiểm xã hội Việt Nam.
Khi đi khám dùng BHYT
- Mang thẻ BHYT (hoặc thông tin trên VssID, căn cước gắn chip nếu cơ sở chấp nhận), căn cước, giấy chuyển nếu cần.
- Báo ngay ở quầy tiếp đón là khám BHYT.
- Giữ lại hoá đơn, bảng kê chi phí — xem phần quỹ chi trả và phần mình chi trả.
- Khi bác sĩ kê thuốc, có thể hỏi thuốc nào nằm trong danh mục BHYT, thuốc nào phải mua ngoài, và có lựa chọn tương đương trong danh mục không.
- Người cao tuổi có bệnh mạn tính ổn định có thể được cấp thuốc dài ngày theo quy định — hỏi bác sĩ.
Gia đình nên làm gì
- Chụp ảnh hai mặt thẻ BHYT của ông bà, lưu trong điện thoại của một người con.
- Ghi hạn thẻ vào lịch để gia hạn đúng hạn nếu thẻ theo hộ gia đình.
- Cài VssID chính thức cho ông bà hoặc cho người chăm, hướng dẫn ông bà không đưa mật khẩu, mã OTP cho ai.
- Cất thẻ ở một chỗ cố định cùng túi hồ sơ sức khoẻ.
- Hỏi trước khi đi viện lớn về giấy chuyển và mức hưởng.
- Không cho mượn thẻ: dùng thẻ BHYT của người khác là vi phạm quy định.
Góc nhìn hôm nay: hỏi đúng chỗ, đỡ mất tiền oan
Nhiều gia đình mất tiền oan vì thẻ hết hạn mà không biết, vì đi thẳng lên tuyến trên không đúng thủ tục, hoặc vì nghe thông tin cũ trên mạng. Một cuộc điện thoại hỏi tổng đài BHXH hay mười phút hỏi ở quầy BHYT bệnh viện có thể tiết kiệm đáng kể chi phí cho những bệnh mạn tính ông bà phải điều trị nhiều năm.
Câu hỏi thường gặp
Người cao tuổi có được cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí không?
Một số nhóm người cao tuổi được ngân sách nhà nước đóng BHYT, như người hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng, người có công và một số nhóm khác theo quy định. Chính sách có thay đổi theo thời kỳ, nên cần hỏi UBND xã phường hoặc cơ quan bảo hiểm xã hội nơi cư trú.
Làm sao kiểm tra thẻ BHYT của ông bà còn hạn không?
Xem hạn in trên thẻ, tra cứu trên ứng dụng VssID chính thức của Bảo hiểm xã hội Việt Nam, hoặc hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội. Cẩn thận với ứng dụng và đường link giả mạo.
Đưa ông bà lên bệnh viện tuyến trên có cần giấy chuyển không?
Tuỳ trường hợp và quy định hiện hành. Luật BHYT sửa đổi có hiệu lực từ 2025 đã điều chỉnh một số quy định về chuyển cơ sở. Hãy hỏi quầy BHYT bệnh viện hoặc tổng đài bảo hiểm xã hội trước khi đi để biết thủ tục và mức hưởng.
Thẻ BHYT có dùng thay bằng căn cước được không?
Nhiều cơ sở khám chữa bệnh đã chấp nhận tra cứu thông tin BHYT qua căn cước gắn chip hoặc ứng dụng VssID. Tuy vậy nên mang theo thẻ hoặc hỏi trước cơ sở mình đến khám.
Thuốc bác sĩ kê có được BHYT chi trả hết không?
Không phải tất cả. Quỹ BHYT chi trả các thuốc, dịch vụ trong danh mục và theo mức hưởng của từng đối tượng. Có thể hỏi bác sĩ thuốc nào ngoài danh mục và có lựa chọn tương đương trong danh mục không.
