Đón bố mẹ về ở chung là quyết định lớn cho cả hai thế hệ. Để thuận lợi, hãy bàn kỹ với bố mẹ và với vợ/chồng mình trước, có thể thử ở một thời gian; chuẩn bị nhà cho phù hợp sức khoẻ bố mẹ (phòng tầng trệt gần nhà vệ sinh, tay vịn, đèn); giữ nếp sinh hoạt quen của bố mẹ (đồ đạc cũ, giờ giấc, bàn thờ); giúp bố mẹ có đời sống riêng ở nơi mới (bạn bè, hội người cao tuổi, chùa); và thống nhất về tiền nong, việc nhà, chuyện riêng tư. Đừng quên bố mẹ đang rời bỏ cả một cuộc đời ở nhà cũ.
Bàn trước: ai muốn gì
Với bố mẹ
- Bố mẹ có thật sự muốn không, hay chỉ vì không muốn làm phiền?
- Bố mẹ lo gì: mất tự do, xa bạn bè, xa quê, xa mộ phần ông bà, làm phiền con dâu, con rể?
- Bố mẹ muốn mang theo gì: đồ đạc, bàn thờ, cây cảnh, chó mèo?
- Nhà cũ sẽ thế nào: giữ lại, cho thuê, bán? Đây là chuyện lớn — để bố mẹ quyết, không vội.
Với vợ/chồng
Đây là quyết định của cả gia đình nhỏ. Người vợ hoặc chồng không phải con ruột sẽ chịu nhiều thay đổi. Cần được hỏi ý kiến thật, không phải thông báo. Bàn cụ thể: ai chăm chính, chia việc thế nào, không gian riêng ra sao.
Với anh chị em
Bố mẹ về ở với một người con không có nghĩa là các anh chị em khác hết trách nhiệm. Thống nhất phần đóng góp, lịch thăm, thay ca.
Thử ở một thời gian
Nhiều gia đình đón bố mẹ ở thử vài tuần, vài tháng (ví dụ qua mùa đông, khi bố mẹ ốm) trước khi quyết định lâu dài. Thời gian thử giúp mọi người biết những gì vướng, điều chỉnh, và cho bố mẹ quyền quay về nếu không hợp.
Chuẩn bị nhà
| Hạng mục | Gợi ý |
|---|---|
| Phòng ở | Tầng trệt nếu bố mẹ đi lại khó; gần nhà vệ sinh; đủ sáng; có cửa sổ |
| Nhà tắm | Tay vịn, sàn chống trơn, ghế tắm, bồn cầu ngồi |
| Lối đi | Đèn ngủ, bỏ thảm trơn, dây điện; tay vịn cầu thang |
| Đồ đạc | Giường, ghế cao vừa; đồ quen thuộc từ nhà cũ |
| Không gian riêng | Một góc để bố mẹ uống trà, xem tivi, tiếp bạn |
| Bàn thờ | Bàn với bố mẹ về việc rước bàn thờ, ảnh tổ tiên hay giữ ở nhà cũ, theo phong tục gia đình |
| Điện thoại | Danh bạ con cháu, bạn cũ; số khẩn cấp |
Giữ nếp quen của bố mẹ
Chuyển chỗ ở là thay đổi lớn với người già — có thể gây buồn bã, mất ngủ, thậm chí lú lẫn tạm thời, nhất là với người có dấu hiệu sa sút trí tuệ. Giảm sốc bằng cách:
- Mang theo đồ đạc quen: chăn gối, ấm chén, ảnh, đồng hồ, chiếc ghế quen ngồi.
- Sắp xếp phòng giống phòng cũ nếu được.
- Giữ giờ giấc: giờ dậy, giờ ăn, giờ ngủ, giờ tập thể dục.
- Giữ thói quen: đọc báo, nghe đài, uống trà sáng, đi chùa ngày rằm.
- Giữ món ăn quen.
Giúp bố mẹ có đời sống riêng ở nơi mới
Lý do lớn nhất khiến ông bà lên phố ở với con rồi buồn, xin về quê là cô đơn: ban ngày con cháu đi vắng, không có bạn, không biết ai. Giúp bố mẹ:
- Làm quen hàng xóm cùng ngõ, cùng tầng; con cháu chủ động chào hỏi trước.
- Tìm chi hội người cao tuổi, câu lạc bộ dưỡng sinh, chùa, nhà thờ gần nhà; đưa đi buổi đầu.
- Tìm chợ, công viên gần nhà; đi cùng vài lần để bố mẹ quen đường.
- Giữ liên lạc với bạn bè, họ hàng ở quê: gọi video, về quê dịp giỗ, Tết.
- Giao cho bố mẹ một vai trò: đón cháu, chăm vườn ban công, nấu món sở trường.
Thống nhất những chuyện dễ va chạm
- Tiền nong: chi phí sinh hoạt, lương hưu của bố mẹ dùng thế nào — để bố mẹ tự quyết phần của mình.
- Việc nhà: bố mẹ làm gì, không làm gì; đừng để bố mẹ làm quá sức hay ngược lại không được làm gì.
- Bếp: ai nấu chính, khẩu vị thế nào.
- Nuôi cháu: những nguyên tắc chung.
- Riêng tư: gõ cửa, giờ yên tĩnh, khách khứa.
- Quyền quyết định trong nhà: tôn trọng bố mẹ là người lớn, đồng thời giữ vai trò chủ nhà của gia đình nhỏ.
Những tháng đầu
Thời gian thích nghi có thể kéo dài vài tháng. Để ý dấu hiệu bố mẹ buồn, mất ngủ, bỏ ăn, ít nói — có thể là trầm cảm, cần hỏi han và đưa đi khám nếu kéo dài. Đăng ký khám chữa bệnh ban đầu, chuyển bảo hiểm y tế, tìm bác sĩ, bệnh viện gần nhà mới; mang theo hồ sơ bệnh cũ. Hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội về thủ tục nếu bố mẹ có lương hưu, chuyển nơi nhận.
Góc nhìn hôm nay: đón bố mẹ về không chỉ là dọn thêm một phòng
Đón bố mẹ về ở chung là đón cả thói quen, ký ức, bạn bè, nỗi nhớ quê của bố mẹ về nhà mình. Khi được chuẩn bị chu đáo và bàn bạc tôn trọng, đây có thể là những năm tháng ấm áp nhất cho cả ba thế hệ. Khi không hợp, cũng không sao — sống gần mà không chung nhà vẫn là lựa chọn tốt.
Câu hỏi thường gặp
Đón bố mẹ về ở chung cần chuẩn bị gì?
Bàn kỹ với bố mẹ, vợ chồng và anh chị em; chuẩn bị phòng ở tầng trệt gần nhà vệ sinh, nhà tắm an toàn, đèn ngủ; mang theo đồ đạc quen; giữ nếp sinh hoạt; giúp bố mẹ làm quen hàng xóm, hội người cao tuổi; và thống nhất về tiền nong, việc nhà, riêng tư.
Vì sao ông bà lên thành phố ở với con hay buồn?
Vì rời xa nhà cũ, bạn bè, họ hàng, quê hương, ban ngày con cháu đi vắng nên cô đơn, chưa quen đường, chưa có bạn. Giúp ông bà kết nối với cộng đồng mới và giữ liên lạc với quê cũ.
Có nên cho bố mẹ ở thử trước khi quyết định ở chung lâu dài?
Nên. Ở thử vài tuần hoặc vài tháng giúp các bên biết những gì vướng để điều chỉnh, và cho bố mẹ quyền quay về nếu không hợp.
Chuyển nhà có ảnh hưởng tới người già bị lẫn không?
Có thể. Thay đổi môi trường có thể làm người sa sút trí tuệ lú lẫn tạm thời, bồn chồn. Mang theo đồ đạc quen, sắp xếp phòng giống phòng cũ, giữ giờ giấc và có người thân bên cạnh giúp giảm sốc.
Bố mẹ về ở chung thì có cần chuyển bảo hiểm y tế không?
Nên tìm hiểu thủ tục thay đổi nơi đăng ký khám chữa bệnh ban đầu cho thuận tiện, và nếu bố mẹ có lương hưu thì hỏi về thay đổi nơi nhận. Hãy hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội nơi ở mới để được hướng dẫn.
